وقتی بحران هسته ای آمریکا و روسیه بهانه ای برای روایت دولت پنهان می شود
ساماس: آیا اسپیلبرگ نقشه های پنهان پنتاگون را روایت می کند؟ فیلم «روز افشا» بحران هسته ای و دولت پنهان را چنان واقعی به تصویر کشیده که منتقدان را به شوک انداخته است.
سرویس فرهنگ و هنر مشرق
- جدیدترین فیلم استیون اسپیلبرگ، «روز افشا»، بر خلاف خیلی از آثار کلاسیک او درباره ی موجودات فرازمینی، داستان خودرا نه با شگفتی کشف حیات هوشمند، بلکه با کابوس یک جنگ هسته ای شروع می کند.
در جهان فیلم، روابط آمریکا و روسیه به نقطه ای رسیده که سایه جنگ جهانی سوم بر سر جهان سنگینی می کند؛ بحرانی که بستر اصلی روایت را شکل می دهد و زمینه را برای وقوع رویدادی فراهم می آورد که همه معادلات سیاسی و امنیتی را بر هم می زند.
شاید این برآورد نظامی-امنیتی، با عنایت به شرایط فعلی، چندان دور از ذهن نباشد؛ چونکه هر محصول مهم هالیوود، در لایه های خود، حاوی راهبردهای آینده نگرانه دولت آمریکاست.
روزگاری این بینش وجود داشت هالیوود را ابزاری افسانه ای و بازدارنده می دانستند، اما در سالهای اخیر باید آنرا تصویرگر راهبردهای آینده دولت متخاصم به شمار آورد.
مشرق پیشتر و مبتنی بر راهبردهای پیشین، فیلم «تاپ گان» را در دو شماره بررسی کرد؛ آنهم در شرایطی که تنش های رسمی ایران و آمریکا در نقطهٔ صفر قرار داشت، اما سناریوهای خیالی این فیلم به شکل واقعی اجرا شد.
بیشتر بخوانید:
آمریکا و اسرائیل فقط در هالیوود می توانند به تاسیسات اتمی ایران حمله کنند! +عکس دستان پنهان پنتاگون در ساخت فیلم ضدایرانی «تاپ گان: ماوریک» / ارتش آمریکا چه طور با همدستی هالیوود بدنبال احیاء وجهه نیروهای مسلح خود است؟ + سند
با پیش فرض ارایه شده، هر اشاره افسانه ای و دور از ذهن در افسانه های هالیوودی را با راهبردهای آینده دولت تروریستی ایالات متحده توصیف کرد. تقریبا همه منتقدان سیاسی و هنری، بحران هسته ای میان واشنگتن و مسکو را یکی از مهم ترین عناصر نخستین فیلم دانسته اند؛ هرچند اعتقاد دارند اسپیلبرگ این بحران را نه به عنوان موضوع اصلی، بلکه به عنوان بستری برای طرح پرسش های بزرگ تر درباره ی حقیقت، قدرت و آینده بشر به کار گرفته است.
وب سایت آرس تکنیکا (Ars Technica ) در گزارش خود می نویسد که نیمه اول فیلم بیشتر از آنکه یک اثر علمی تخیلی باشد، به یک تریلر سیاسی شباهت دارد؛ جهانی که در آن تنش های میان قدرت های بزرگ، زمین را تا آستانه جنگ جهانی سوم پیش برده است. در چنین شرایطی، دولت آمریکا بازهم می کوشد اطلاعات مربوط به موجودات فرازمینی را مخفی نگه دارد و همین کوشش برای پنهان کاری، موتور محرک روایت را شکل می دهد.
بسیاری از منتقدان اعتقاد دارند اسپیلبرگ عامدانه «افشای حقیقت» درباره ی موجودات فرازمینی را با خطر جنگ اتمی همزمان کرده است؛ گویی فیلم می خواهد این پرسش را مطرح کند که آیا بشر در لحظه ای که با حقیقتی بزرگ تر از تمام اختلافات زمینی رو به رو می شود، بازهم درگیر رقابتهای ژئوپلیتیکی باقی خواهد ماند یا سر انجام راهی برای همکاری پیدا می کند.
منتقد «راجر ایبرت دات کام» ( RogerEbert.com ) این فیلم را اثری درباره ی «قدرت حقیقت» توصیف می کند. از نگاه این رسانه، اسپیلبرگ از یک بحران جهانی بهره می گیرد تا این پرسش را مطرح کند که آیا آشکار شدن حقیقت می تواند انسان ها را متحد کند یا حتی در چنین شرایطی نیز بی اعتمادی سیاسی بر جهان حاکم خواهد بود.
برخی دیگر از رسانه ها، فضای فیلم را یادآور اضطراب های دوران جنگ سرد دانسته اند. به باور برخی منتقدان، روز افشا بیشتر از آنکه ادامه ای بر حال وهوای خوش بینانه «برخورد نزدیک از نوع سوم» باشد، به یک تریلر سیاسی و امنیتی شباهت دارد که در آن رقابت قدرت های جهانی، قبل از هر چیز بر سر کنترل اطلاعات و مدیریت افکار عمومی جریان دارد.
در همین حال، پایان فیلم نیز نشان میدهد که اسپیلبرگ بحران هسته ای را در نهایت به ابزاری برای بیان پیام انسانی خود تبدیل میکند. وبسایت «دی سایدر» (Decider) اعتقاد دارد پیام پایانی فیلم نه درباره ی پیروزی نظامی، بلکه درباره ی ضرورت «شنیدن» و برقراری ارتباط میان انسان هاست؛ این ایده که شاید بزرگ ترین تهدید برای بشر، نه موجودات فرازمینی، بلکه ناتوانی انسان ها در اعتماد و گفتگو با یکدیگر باشد.
این بحران بیشتر یک ابزار دراماتیک برای افزایش تنش داستان و فراهم کردن زمینه طرح پرسش های فلسفی و سیاسی فیلم توصیف شده است. از جهات مختلفی درباره ی این فیلم میتوان نتیجه گرفت که «روز افشا» بااینکه روایت خودرا در سایه خطر جنگ اتمی شروع می کند، اما مقصد پایانی آن بررسی این پرسش است که آیا بشر در رویارویی با حقیقتی فراتر از مرزهای زمین، قادر خواهد بود از رقابت، بی اعتمادی و تقابل عبور کند یا بازهم اسیر همان منازعات قدیمی باقی خواهد ماند.
«افشای حقیقت» در مقابل «دولت پنهان»؛
چگونه اسپیلبرگ قدیمی ترین نظریه توطئه آمریکا را به هسته اصلی «روز افشا» تبدیل کرد؟
دیوید کپ، فیلم نامه نویس فیلم، در مصاحبه های تبلیغاتی تاکید کرده است که هسته اصلی داستان، واکنش انسان ها به افشای حقیقت است، نه فقط مواجهه با موجودات فضایی. او پرسش محوری فیلم را اینگونه صورت بندی می کند: «اگر ناگهان ثابت شود که ما در جهان تنها نیستیم، دولت ها و مردم چه طور واکنش نشان خواهند داد؟»
استیون اسپیلبرگ نیز در گفت وگوهای خود بار دیگر همین ایده را تکرار کرده و از مخاطبان پرسیده است: «اگر بفهمید که ما در جهان تنها نیستیم، آیا این مورد شما را خواهد ترساند؟» وی در اظهارنظرهای خود بیشتر از آنکه بر ابعاد نظامی داستان تاکید کند، از تأثیر روانی و اجتماعی چنین افشایی بر جامعه انسانی سخن گفته است.
تازه ترین فیلم استیون اسپیلبرگ تنها یک اثر علمی تخیلی درباره ی موجودات فرازمینی نیست؛ بلکه بر یکی از قدیمی ترین و فراگیرترین روایتهای فرهنگ عامه آمریکا بنا شده است؛ این ایده که دولت ایالات متحده دهه ها حقیقت مربوط به موجودات فرازمینی را از افکار عمومی پنهان کرده است.
بررسی گزارش ها، نشان میدهد که «پنهان کاری دولت آمریکا» نه یک عنصر فرعی، بلکه ستون اصلی روایت «روز افشا» است. قهرمانان فیلم نه فقط با یک تهدید فرازمینی، بلکه با ساختار پیچیده ای از نهادهای امنیتی و اطلاعاتی رو به رو هستند که تلاش می کنند حقیقت هیچ گاه به مردم نرسد.
بر اساس این گزارش، شخصیت های اصلی فیلم به مجموعه ای از اسناد فوق محرمانه دست پیدا می کنند که نشان میدهد دولت آمریکا بیشتر از هفت دهه اطلاعات مربوط به تماس با موجودات فرازمینی را مخفی نگه داشته است. این گزارش همین طور توضیح می دهد که مخالفان قهرمانان فیلم تنها مقام های دولتی نیستند، بلکه شبکه ای از پیمانکاران امنیتی و شرکت های خصوصی نیز در حفظ این محرمانگی نقش دارند؛ ساختاری که در روایت فیلم به عنوان «دولت پنهان» عمل می کند.
مأموریت اصلی شخصیت های فیلم انتشار اسناد محرمانه ای است که سال ها از مردم پنهان مانده اند. اوج داستان زمانی رقم می خورد که این اسناد برای اولین بار به شکل عمومی منتشر می شوند و میلیونها نفر از حقیقتی آگاه می شوند که دولت دهه ها آنرا مخفی کرده بود.
هم زمان، برخی رسانه ها به این نکته پرداخته اند که اسپیلبرگ برای ساخت فیلم خود از یکی از مشهورترین روایتهای فرهنگ عامه آمریکا الهام گرفته است. روزنامه گاردین در یادداشتی به قلم «ست شاستاک»، اخترشناس ارشد مؤسسه ستی (SETI )، توضیح می دهد که فیلم بر اساس این باور عمومی شکل گرفته که دولت آمریکا از دهه ۱۹۴۰ تابحال اطلاعات مربوط به موجودات فرازمینی را پنهان کرده است. با این وجود، نویسنده تاکید می کند که تابحال هیچ مدرک علمی معتبر و تأییدشده ای برای اثبات این ادعا ارایه نشده و این ایده بازهم در حوزه گمانه زنی ها و روایتهای عامه پسند قرار دارد.
واشنگتن پست نیز به هم زمانی اکران فیلم با موج تازه بحث ها درباره ی اسناد مربوط به پدیده های ناشناس هوایی (UAP) اشاره نموده است. این روزنامه می نویسد که در سالهای اخیر، همزمان با برگزاری جلسات استماع کنگره آمریکا و انتشار برخی اسناد دولتی، بار دیگر مطالبه عمومی برای «افشای کامل حقیقت» بالا رفته و حتی اصطلاح «Disclosure» سال ها قبل از ساخت این فیلم به یکی از کلیدواژه های اصلی جامعه دوست داران به یوفو تبدیل گشته بود.
در همین راستا، برخی برنامه ها و رسانه های علمی نیز کوشیده اند میان روایت سینمایی و واقعیت تفکیک قائل شوند. در یکی از قسمت های پادکست بیگ پیکچر ساینس ( Big Picture Science ) تأکید می شود که فیلم این فرض داستانی را مطرح می کند که دولت آمریکا دهه ها اسناد مربوط به موجودات فرازمینی را مخفی کرده است، اما اسناد پخش شده رسمی درباره ی UAP تابحال وجود موجودات فرازمینی را اثبات نکرده اند و فقط از مشاهده پدیده هایی سخن می گویند که منشاء آنها هنوز مشخص نشده است.
همچنین خیلی از منتقدان به شباهت فضای فیلم با مستند «The Age of Disclosure» اشاره کرده اند؛ مستندی که مدعی است دولت آمریکا حدود هشتاد سال اطلاعات مربوط به فناوری یا موجودات غیرانسانی را مخفی کرده است. با این وجود، حتی خیلی از منتقدان این مستند نیز تاکید کرده اند که چنین ادعاهایی تابحال با شواهد قابل راستی آزمایی پشتیبانی نشده اند.
از کنار هم قرار دادن این گزارش ها میتوان دریافت که اسپیلبرگ در «روز افشا» بیشتر از آنکه بخواهد درباره ی موجودات فرازمینی سخن بگوید، به مسئله رابطه دولت آمریکا و حقیقت می پردازد. در جهان فیلم، بحران اصلی نه حضور موجودات ناشناخته، بلکه پنهان کاری نهادهای قدرت، انحصار اطلاعات و کوشش برای کنترل افکار عمومی است. به همین دلیل، «افشای حقیقت» در فیلم فقط آشکار شدن وجود حیات فرازمینی نیست، بلکه شکستن انحصار اطلاعاتی دولتی است که سال ها سرنوشت یکی از بزرگ ترین رازهای تاریخ بشر را در اختیار خود نگه داشته است.
در عین حال، مرور منابع معتبر نشان میدهد که این روایت در قالب داستان علمی تخیلی فیلم و برخی نظریه های رایج در فرهنگ عامه آمریکا مطرح می شود و میتوان آنرا به عنوان واقعیتی اثبات شده درباره ی عملکرد دولت ایالات متحده تلقی نمود. همین مرز میان تخیل سینمایی و ادعاهای اثبات نشده، یکی از محورهای اصلی بحث منتقدان و تحلیل گران درباره ی “روز افشا» بوده است.
منبع: samas.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
عقیده بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم در مورد این مطلب ابراز عقیده کنید