خاویر باردم یک ستاره در مقابل سکوت جهان
ساماس: بازیگر فیلم «جایی برای پیرمردها نیست» امروز با حاضرشدن در عرصه های مختلف بین المللی با زبانی صریح نشان داد، دنیا جایی برای نتانیاهو و پیرمردان قاتل نیست.
سرویس فرهنگ و هنر مشرق
- خاویر باردم، بازیگر اسپانیایی برنده جایزه اسکار، در سالهای اخیر از معدود چهره های سرشناس هالیوود بوده که موضع گیری های علنی و پیوسته ای در رابطه با جنگ غزه و مساله فلسطین داشته است؛ مواضعی که از بیانیه های رسمی و امضای نامه های اعتراضی شروع شد، به جشنواره های سینمایی و مراسم های بزرگ جوایز رسید و در نهایت حتی در فضای ورزشی جام جهانی نیز بازتاب یافت.
باردم که برای بازی در فیلم «جایی برای پیرمردها نیست» ساخته برادران کوئن در سال ۲۰۰۸ اسکار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را دریافت کرد، در طول دوران حرفه ای خود همواره از حضور اجتماعی هنرمندان دفاع کرده است.
اما بعد از شروع جنگ غزه در سال ۲۰۲۳، نام او بالاتر از گذشته با مواضع سیاسی و انسانی در رابطه با فلسطین گره خورد و در سالهای اخیر به یکی از پرسروصداترین چهره های هالیوود درحمایت از فلسطین و محکومیت اقدامات اسرائیل در غزه تبدیل گشته است. باردم که تا قبل از جنگ غزه بیشتر به عنوان یک چهره هنری شناخته می شد، در دو سال اخیر جایگاه خویش را به عنوان یکی از منتقدان سرسخت سیاستهای اسرائیل تثبیت کرد. او درمصاحبه ای در جشنواره کن ۲۰۲۶ اظهار داشت: «به نظرم مهم می باشد که بتوانید دیدگاه خویش را بیان کنید، با دانستن اینکه اشخاصی موافق و مخالف وجود خواهند داشت».
آغاز مواضع سیاسی؛ از نامه غزه تا اعتراض های سینمایی
یکی از اولین مواضع مهم باردم در رابطه با مناقشه اسرائیل و فلسطین به سال ۲۰۱۴ بازمی گردد؛ زمانی که او همراه با همسرش پنه لوپه کروز و گروهی از هنرمندان اسپانیایی نامه ای را امضا کردند که در آن از حملات اسرائیل به غزه انتقاد شده بود. این اقدام در آن زمان واکنش های مختلفی در محافل سینمایی بدنبال داشت.
با شروع جنگ غزه در سال ۲۰۲۳، باردم مواضع خویش را صریح تر کرد. وی در گفت وگوها و حضورهای عمومی خود خواهان توجه جامعه جهانی به وضعیت غیرنظامیان فلسطینی شد و از هنرمندان خواست در رابطه با بحران های انسانی سکوت نکنند.
باردم در هر فرش قرمزی از خون های غزه گفت
جشنواره های بین المللی فیلم در سالهای اخیر به یکی از مهم ترین صحنه های بیان مواضع سیاسی هنرمندان در رابطه با جنگ غزه تبدیل شدند و باردم نیز از این فضا بهره برد.
در جشنواره کن، او هنگام حضور برای معرفی فیلم «محبوب» بار دیگر در رابطه با غزه صحبت کرد و گفت هنرمندان باید بتوانند در رابطه با مسایل جهانی موضع داشته باشند. باردم در کن تاکید کرد که بیان دیدگاه در رابطه با مسایل انسانی قسمتی از مسئولیت اجتماعی هنرمندان است و گفت بر خلاف نگرانی ها، دفاع از فلسطین موجب پایان فعالیت حرفه ای او نشده است. او ادعا نمود حتی تماسهای کاری بیشتری دریافت کرده و باور دارد «روایت درحال تغییر است».
جوایز امی ۲۰۲۵: شروع علنی
نخستین اقدام پرشور باردم در مراسم جوایز امی در سپتامبر ۲۰۲۵ رقم خورد. او با پوشیدن شال کوفیه فلسطینی روی فرش قرمز حاضر شد و در گفتگو با ورایتی اظهار کرد: «اینجا هستم تا نسل کشی در غزه را محکوم کنم». وی در آن مصاحبه تاکید کرد: «نمی توانم با کسی کار کنم که نسل کشی را توجیه یا حمایت کند». یکی از جنجالی ترین حضورهای باردم در سالهای اخیراست.
باردم در آن مراسم اعلام نمود که حاضر نیست با اشخاصی همکاری کند که بگفته او اقدامات اسرائیل در غزه را توجیه می کنند. وی همینطور از تحریم های فرهنگی مقابل اسرائیل حمایت کرد و به گزارش رسانه ها به کارزارهای اعتراضی برخی فعالین صنعت سینما پیوست.
این موضع گیری، واکنش های موافق و مخالف فراوانی ایجاد کرد. حامیان او، این اقدام را استفاده یک هنرمند مشهور از اعتبار جهانی خود برای دفاع از غیرنظامیان دانستند.
باردم همینطور از امضای تعهدنامه ای آگاهی داد که توسط گروه «فیلم سازان برای فلسطین» سازماندهی شده بود. این تعهدنامه که توسط بالاتر از ۳۹۰۰ نفر از اهالی سینما به امضا رسید، خواهان تحریم نهادهای سینمایی اسرائیل به علت «همدستی در نسل کشی و آپارتاید مقابل مردم فلسطین» بود.
اعلام «نه به جنگ، فلسطین آزاد»
در فوریه ۲۰۲۶، باردم در مقام مجری بخش بهترین فیلم بین المللی در مراسم اسکار، با عبارت کوتاه «نه به جنگ و فلسطین آزاد» موجی از واکنش ها را برانگیخت.
او همینطور نشان «نه به جنگ» و سنجاق «هنداله» (نماد فرهنگ فلسطینی) را بر سینه داشت. باردم در جواب خبرنگاران اظهار داشت که خویش را برای واکنش منفی آماده کرده بود، اما با تشویق حضار رو به رو شد. وی همینطور این اقدام را با اعتراض خود در سال ۲۰۰۳ مقابل جنگ عراق مقایسه کرد... این جمله کوتاه، در رسانه های اجتماعی و رسانه های جهان بازتاب گسترده ای یافت. برخی رسانه ها آنرا یکی از معدود لحظات سیاسی مراسم اسکار در ارتباط با جنگ غزه دانستند.
باردم بعدها توضیح داد که هدفش تحمیل نظر شخصی به دیگران نیست، اما باور دارد هنرمندان در وضعیت بحرانی جهان نباید نسبت به اتفاقات اطراف خود بی تفاوت باشند.
جشنواره کن ۲۰۲۶: تشریح مواضع و واکنش به تحریم
باردم در کن ۲۰۲۶ در حالیکه فیلم «محبوب» (The Beloved) را معرفی می کرد، در گفتگو با خبرگزاری فرانسه اعلام نمود که موضع گیری هایش نه تنها به حرفه اش لطمه نزده، بلکه «بیش از همیشه» به او پیشنهاد کار داده می شود.
او در اینباره اظهار داشت: «در واقع برعکس است، بالاتر از قبل از من دعوت می شود چون روایت درحال تغییر است. حالا دیگر تحت سلطه کسانی نیست که همیشه آنرا کنترل می کردند».
حالا تصاویر خبرنگاران نشان میدهد که هر جا باردم حضور دارد، هواداران او با پرچم فلسطین او را مشایعت می کنند.
موضوع «لیست سیاه» هالیوود و واکنش دولت اسپانیا
یکی از مهم ترین ابعاد این ماجرا، ادعای وجود فهرست سیاه در هالیوود مقابل چهره های حامی فلسطین است. پل لاورتی، فیلم نامه نویس ایرلندی-اسکاتلندی و عضو هیات داوران کن، آشکارا از وجود چنین لیستی سخن گفت و از باردم، سوزان ساراندون و مارک رافالو به عنوان قربانیان آن نام برد.
باردم ضمن تأیید اینکه از برخی پروژه ها و کمپین های تبلیغاتی کنار گذاشته شده، اظهار داشت: «بله، چیزهایی شنیده ام: می گفتند برای آن پروژه با شما تماس می گرفتند، اما کنسل شد. یا این برند قصد داشت از شما برای کمپین دعوت کند، اما نمی توانند». با این وجود، او تاکید کرد که به علت پایگاه خود در اسپانیا و خارج از فضای استودیوهای آمریکایی، این مورد کمتر به او لطمه زده است.
واکنش دولت اسپانیا
ارنست اورتاسون، وزیر فرهنگ اسپانیا، در مه ۲۰۲۶ اعلام نمود که دولت این کشور «از هرگونه سانسور یا حمله به هنرمندان ملی که آزادانه نظرات خویش را ابراز می کنند، حمایت می کند». وی خاطرنشان کرد که دولت به صورت کامل از باردم و سرگی لوپز (بازیگر کاتالان) حمایت می کند که به علت محکومیت «نسل کشی در فلسطین» با سانسور و حملات مواجه گشته اند.
تشدید مواضع: نسل کشی و حمله به نتانیاهو
باردم در جدیدترین اظهارات خود در ژوئیه ۲۰۲۶ و در حاشیه فینال جام جهانی فوتبال، مواضع خویش را تشدید کرد. وی در مصاحبه با شبکه زیتئو اظهار داشت: «آنچه اسرائیل سال هاست انجام می دهد، یک نسل کشی کامل است و به عنوان چنین مستند شده است».
او ضمن محکومیت بنیامین نتانیاهو و ایتامار بن گویر، از خاویر میلئی، رئیس دولت آرژانتین نیز به علت دفاع از اسرائیل انتقاد نمود. باردم بر لزوم تفکیک میان دولت اسرائیل و جوامع یهودی تاکید کرد: «دولت اسرائیل و رهبران صهیونیست افراطی مانند نتانیاهو و بن گویر بهیچ وجه نماینده جوامع یهودی نیستند».
پیام نَکبه و پیوند دادن تاریخ فلسطین با غزه امروز
باردم در ادامه فعالیتهای خود پیامی ویدیویی برای برنامه ای در رابطه با نمایش فیلم «All That’s Left of You» ارسال کرد؛ فیلمی در رابطه با تجربه آوارگی فلسطینیان. وی در این پیام، از مساله نکبه و ارتباط آن با وضعیت کنونی فلسطینیان سخن گفت و خواهان توجه بیشتر به تاریخ و فرهنگ فلسطین شد.
بیشتر بخوانید:
پیام نکبه (Nakba message) اصطلاحی است که فلسطینیان برای توصیف وقایع سال ۱۹۴۸ و دستاوردهای تأسیس دولت اسرائیل به کار می برند. در روایت فلسطینی، نکبه به آوارگی گسترده فلسطینیان، از دست دادن خانه ها و سرزمین هایشان و تبدیل شدن صدها هزار نفر به پناهنده اشاره دارد.
بر اساس آمار سازمان ملل، بعد از جنگ ۱۹۴۸ حدود ۷۰۰ هزار فلسطینی از خانه های خود آواره شدند و خیلی از آنان به کشورهای همسایه یا مناطق دیگر فلسطین مهاجرت کردند. فلسطینیان این رویداد را نقطه شروع یک بحران تاریخی می دانند که آثار آن همچنان ادامه دارد.
در مقابل، روایت رسمی اسرائیل بر استقلال این کشور بعد از پایان قیمومیت بریتانیا و جنگ با کشورهای عربی همسایه تاکید دارد و در رابطه با علت و مسئولیت آوارگی فلسطینیان، روایت متفاوتی ارایه می کند. به همین دلیل، «نکبه» یکی از موضوعات مناقشه برانگیز تاریخی در خاورمیانه است.
ارتباط سخنان خاویر باردم با نکبه خاویر باردم در پیام ویدیویی در رابطه با نمایش فیلم «All That’s Left of You» کوشش کرد میان گذشته تاریخی فلسطینیان و وضعیت امروز غزه ارتباط برقرار کند. او از این دیدگاه سخن اظهار داشت که مساله آوارگی و رنج فلسطینیان با گذشت دهه ها پایان نیافته و برای خیلی از فلسطینیان، جنگ غزه ادامه یک تجربه تاریخی طولانی تلقی می شود.
فیلم «All That’s Left of You» ساخته چرین دابیس داستان یک خانواده فلسطینی را در چند نسل روایت می کند و به موضوع هایی مانند آوارگی، هویت، حافظه تاریخی و دستاوردهای نکبه می پردازد.
از سینما تا فوتبال؛ حضور سیاسی در جام جهانی
باردم در سال ۲۰۲۶، همزمان با جام جهانی فوتبال، بار دیگر خبرساز شد. حضور وی در ورزشگاه ها برای دفاع از تیم ملی اسپانیا با پیام های سیاسی همراه شد. گزارش ها نشاندهنده آن بود که وی در جریان مسابقات جام جهانی از نمادهای در رابطه با فلسطین بهره برد و حضورش در کنار فوتبال را به مجالی برای بیان دیدگاه های انسانی خود تبدیل کرد.
در جریان این نوبت از مسابقات، باردم در رابطه با تیم ملی اسپانیا نیز بر مفاهیمی مانند چندفرهنگی بودن و انسجام اجتماعی تاکید کرد؛ موضوعی که قسمتی از نگاه عمومی او به مسایل اجتماعی و سیاسی شمرده می شود.
چرا باردم به چهره ای متفاوت در هالیوود تبدیل شد؟
بخش مهمی از شهرت باردم در این مورد به علت ترکیب چند عامل است: جایگاه جهانی او به عنوان بازیگر برنده اسکار، حضور مستمر در مهم ترین رویدادهای فرهنگی جهان و تصمیم او جهت استفاده از این تریبون ها جهت بیان دیدگاه های سیاسی.
در صنعتی مانند هالیوود که خیلی از چهره ها در رابطه با مسایل حساس سیاسی با احتیاط سخن می گویند، باردم مسیر متفاوتی برگزیده است؛ مسیری که برای او هم تحسین هواداران و فعالین حقوق بشر را به همراه داشته و هم انتقاد مخالفانش را.
از جشنواره های سینمایی تا مراسم اسکار و حتی ورزشگاه های جام جهانی، باردم تلاش نموده است مرز میان «ستاره سینما» و «شهروند فعال» را کم رنگ کند؛ نگاهی که او را به یکی از بحث برانگیزترین چهره های سیاسی شده در سینمای معاصر مبدل کرده است.
تصویر یک چهره جنجالی و تأثیرگذار
روند موضع گیری های خاویر باردم نشان دهنده تحولی تدریجی اما قاطع از یک اعلام انسجام نمادین تا تبدیل شدن به یکی از چهره های اصلی کمپین تحریم سینمایی مقابل اسرائیل است. او با تاکید بر جایگاه بین المللی خود و حمایت دولت اسپانیا، از واکنش های منفی حرفه ای عبور کرده و حتی آنرا به مجالی برای تثبیت «تغییر روایت» در افکار عمومی مبدل کرده است.
با این حال، ادعاهای او در رابطه با «نسل کشی» در غزه با واکنش های تند مقامات اسرائیلی و برخی نهادهای سینمایی مانند پارامونت روبه رو شده است اما باردم به عنوان یکی از تأثیرگذارترین چهره های هالیوود در فضای سیاسی-هنری معاصر، توانسته خط مشی مشخصی را دنبال کند که فراتر از مرزهای حرفه ای و ملی اوست.
منبع: samas.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
عقیده بینندگان در مورد این مطلب
لطفا شما هم در مورد این مطلب ابراز عقیده کنید